EU AI Act: τι αναβλήθηκε, τι ισχύει ήδη και τι αλλάζει για τις ελληνικές επιχειρήσεις
Οι κανόνες του EU AI Act για την AI υψηλού κινδύνου πάνε στο 2027 και 2028, οι εφαρμογές «nudifier» απαγορεύονται από τον Δεκέμβριο και η Ελλάδα όρισε την ΑΠΔΠΧ ως βασική αρχή εποπτείας. Όσα πρέπει να ξέρει μια επιχείρηση.
Με μια ματιά
- Οι κανόνες του EU AI Act για AI υψηλού κινδύνου ισχύουν από τις 2 Δεκεμβρίου 2027 (και 2 Αυγούστου 2028 για AI μέσα σε προϊόντα).
- Από τις 2 Δεκεμβρίου 2026 η ΕΕ απαγορεύει τα εργαλεία AI που φτιάχνουν ερωτικές εικόνες χωρίς συγκατάθεση.
- Στην Ελλάδα, ο Ν. 5321/2026 ορίζει την ΑΠΔΠΧ κεντρική αρχή εποπτείας και την ΕΕΤΤ αρχή κοινοποίησης.
Η ΕΕ άλλαξε τον κανονισμό της για την τεχνητή νοημοσύνη, τον EU AI Act. Ειδικότερα, στις 27 Ιουλίου άρχισε να ισχύει ο Κανονισμός (ΕΕ) 2026/1744, γνωστός ως «Digital Omnibus on AI». Με αυτόν, η ΕΕ μεταθέτει τους αυστηρότερους κανόνες για συστήματα «υψηλού κινδύνου» και προσθέτει μια νέα απαγόρευση.
Παράλληλα, η Ελλάδα ψήφισε τον Ν. 5321/2026 και όρισε ποιος θα ελέγχει την εφαρμογή του. Έτσι, παρακάτω εξηγούμε τι αλλάζει, τι ισχύει ήδη και τι πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις.
Ποιες προθεσμίες του EU AI Act αλλάζουν
Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τα συστήματα υψηλού κινδύνου. Δηλαδή, εφαρμογές AI που μπορούν να επηρεάσουν σοβαρά τη ζωή ή τα δικαιώματα των ανθρώπων. Για παράδειγμα, συστήματα που φιλτράρουν βιογραφικά, βαθμολογούν δανειολήπτες ή αξιολογούν μαθητές.
- Αρχικά, για τα αυτόνομα συστήματα υψηλού κινδύνου (Παράρτημα III), η προθεσμία πάει από τις 2 Αυγούστου 2026 στις 2 Δεκεμβρίου 2027.
- Επίσης, για την AI μέσα σε προϊόντα που ήδη ελέγχει η ΕΕ, όπως ιατρικές συσκευές, μηχανήματα και παιχνίδια (Παράρτημα I), η νέα ημερομηνία είναι η 2 Αυγούστου 2028.
- Τέλος, τα κράτη μέλη έχουν πλέον έναν χρόνο ακόμη, έως τις 2 Αυγούστου 2027, για να στήσουν τα εθνικά ρυθμιστικά «δοκιμαστήρια» (sandboxes).
Με άλλα λόγια, οι εταιρείες κερδίζουν περίπου 16 μήνες για προετοιμασία. Ωστόσο, η αναβολή δεν καταργεί τίποτα. Οι υποχρεώσεις μένουν ίδιες, απλώς ξεκινούν αργότερα.
Τι ισχύει ήδη
Επιπλέον, πολλοί κανόνες του EU AI Act ισχύουν ήδη. Ειδικότερα:
- Από τον Φεβρουάριο 2025, η ΕΕ απαγορεύει πρακτικές όπως την «κοινωνική βαθμολόγηση» πολιτών και τη χειραγώγηση με κρυφές τεχνικές.
- Από τον Αύγουστο 2025, ισχύουν επίσης οι υποχρεώσεις για τα μοντέλα γενικής χρήσης, όπως αυτά πίσω από το ChatGPT, το Gemini και το Claude.
- Από τις 2 Αυγούστου 2026, ισχύουν ακόμη οι κανόνες διαφάνειας. Για παράδειγμα, ένα chatbot πρέπει να λέει ότι είναι AI και τα deepfakes πρέπει να φέρουν σήμανση.
Υπάρχει μόνο μία μικρή παράταση. Ειδικότερα, τα συστήματα που παράγουν εικόνες, ήχο ή κείμενο και κυκλοφορούσαν ήδη πριν από τις 2 Αυγούστου 2026 έχουν χρόνο έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026. Μέχρι τότε, πρέπει να προσθέσουν στο υλικό τους ψηφιακή σήμανση που διαβάζουν οι μηχανές.
Η νέα απαγόρευση: εφαρμογές «nudifier»
Η σημαντικότερη προσθήκη είναι μια νέα απαγόρευση. Από τις 2 Δεκεμβρίου 2026, η ΕΕ απαγορεύει συστήματα AI που δημιουργούν ρεαλιστικές ερωτικές εικόνες, βίντεο ή ήχο ανθρώπων χωρίς τη συγκατάθεσή τους. Το ίδιο ισχύει και για υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών.
Μάλιστα, η απαγόρευση δεν αφορά μόνο εφαρμογές με αυτόν τον σκοπό. Καλύπτει επίσης εργαλεία που βγάζουν τέτοιο αποτέλεσμα με προβλέψιμο και επαναλήψιμο τρόπο, χωρίς σημαντικές τεχνικές αλλαγές. Επομένως, οι πάροχοι γενικών εργαλείων εικόνας πρέπει να έχουν αποτελεσματικά φίλτρα.
Οι υπόλοιπες αλλαγές
- Γνώσεις AI (AI literacy): πριν, οι εταιρείες έπρεπε να «εξασφαλίζουν» ότι το προσωπικό τους γνωρίζει AI. Πλέον, αρκεί να «υποστηρίζουν» την εκπαίδευσή του.
- Μικρομεσαίες επιχειρήσεις: επιπλέον, οι απλούστερες υποχρεώσεις των ΜμΕ ισχύουν πλέον και για τις μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης (small mid-caps).
- Δεδομένα για μεροληψία: επίσης, όλα τα συστήματα AI μπορούν πλέον να χρησιμοποιούν ευαίσθητα δεδομένα, με εγγυήσεις, για να εντοπίζουν και να διορθώνουν διακρίσεις.
- Γραφείο AI της Κομισιόν: τέλος, το Γραφείο αποκτά ισχυρότερες εξουσίες ελέγχου για συστήματα πάνω σε μοντέλα γενικής χρήσης και για την AI μέσα στις μεγάλες πλατφόρμες.
Τι ισχύει στην Ελλάδα: ο Ν. 5321/2026
Η Ελλάδα εφαρμόζει τον EU AI Act με τον Ν. 5321/2026, που βγήκε στο ΦΕΚ στις 22 Ιουλίου. Ειδικότερα, ο νόμος μοιράζει τους ρόλους ως εξής:
- Αρχή Προστασίας Δεδομένων (ΑΠΔΠΧ): είναι η κεντρική αρχή εποπτείας της αγοράς. Επιπλέον, εξετάζει τις καταγγελίες των πολιτών.
- ΕΕΤΤ: ορίζει τους φορείς που ελέγχουν τη συμμόρφωση. Επίσης, φιλοξενεί ένα νέο κέντρο συντονισμού και εμπειρογνωμοσύνης για την AI.
- Ρυθμιστικό δοκιμαστήριο: η ΑΠΔΠΧ και η ΕΕΤΤ το τρέχουν μαζί, ώστε οι εταιρείες να δοκιμάζουν συστήματα υψηλού κινδύνου σε πραγματικές συνθήκες.
- Δημόσιο: ακόμη, ο νόμος φτιάχνει μητρώο για τα συστήματα AI των δημόσιων υπηρεσιών και ένα Παρατηρητήριο AI.
Επιπλέον, ο νόμος απαγορεύει ρητά την αφαίρεση ή αλλοίωση της σήμανσης που δείχνει ότι ένα υλικό είναι συνθετικό. Άρα, όποιος «καθαρίζει» ένα deepfake από τη σήμανσή του παραβαίνει τον νόμο.
Τι πρέπει να κάνει μια ελληνική επιχείρηση τώρα
- Πρώτα, καταγράψτε ποια εργαλεία AI χρησιμοποιείτε και για ποιο σκοπό.
- Στη συνέχεια, ελέγξτε τη διαφάνεια: αν έχετε chatbot στο site, πρέπει να λέει καθαρά ότι είναι AI. Επίσης, σημειώνετε πάντα το συνθετικό υλικό.
- Έπειτα, δείτε αν κάποιο σύστημα ανήκει στον υψηλό κίνδυνο, για παράδειγμα στις προσλήψεις ή στην πιστοληπτική αξιολόγηση. Αν ναι, αξιοποιήστε τον χρόνο έως τον Δεκέμβριο 2027.
- Επιπλέον, εκπαιδεύστε το προσωπικό. Η υποχρέωση χαλάρωσε, όμως η σωστή χρήση της AI μειώνει τα λάθη και τους κινδύνους.
- Τέλος, παρακολουθείτε την ΑΠΔΠΧ για οδηγίες και για το ρυθμιστικό δοκιμαστήριο.
Ωστόσο, μην ξεχνάτε ότι τα πρόστιμα μένουν υψηλά. Για παραβάσεις των απαγορεύσεων φτάνουν έως 35 εκατ. ευρώ ή το 7% του παγκόσμιου τζίρου. Γι’ αυτό, σε δύσκολες περιπτώσεις ζητήστε νομική συμβουλή. Περισσότερα για τους κανόνες της AI θα βρείτε στην ενότητα Πολιτική & Κανόνες.



