ChatGPT για εφήβους: γιατί οι ειδικοί το βαθμολογούν «απαράδεκτο κίνδυνο» και τι μπορούν να κάνουν οι γονείς

Το ChatGPT for Teens, η «εφηβική» έκδοση του ChatGPT, πήρε τη χειρότερη βαθμολογία από την Common Sense Media. Πρόκειται για γνωστή αμερικανική οργάνωση που αξιολογεί εφαρμογές για παιδιά. Η οργάνωση το χαρακτηρίζει «απαράδεκτο κίνδυνο» για όλους κάτω των 18. Η OpenAI διαφωνεί με τη μέθοδο.

Αν το παιδί σας χρησιμοποιεί ChatGPT, δείτε τι είναι το ChatGPT for Teens, τι βρήκαν οι δοκιμές και τι μπορείτε να κάνετε στην πράξη.

Τι είναι το ChatGPT for Teens

Η OpenAI το παρουσίασε στις 18 Αυγούστου και το ενεργοποιεί σταδιακά σε όλο τον κόσμο. Δεν είναι ξεχωριστή εφαρμογή. Είναι ένα σύνολο ρυθμίσεων που ανοίγει αυτόματα όταν ο χρήστης δηλώνει ηλικία 13 έως 17 ετών. Ανοίγει επίσης όταν το ChatGPT «μαντεύει» ότι είναι ανήλικος, από τον τρόπο που το χρησιμοποιεί. Σύμφωνα με τη σελίδα βοήθειας της OpenAI, περιλαμβάνει:

• Λιγότερο ευαίσθητο περιεχόμενο: η ρύθμιση είναι ανοιχτή από την αρχή και ο έφηβος δεν μπορεί να την κλείσει·
• Λειτουργία μελέτης (Study mode): το ChatGPT δίνει υποδείξεις και ερωτήσεις αντί για έτοιμες απαντήσεις·
• Υπενθυμίσεις για διάλειμμα στις μεγάλες συζητήσεις·
• Γονικό έλεγχο: αν ο γονιός συνδέσει τον λογαριασμό του, μπορεί να ορίσει «ώρες ησυχίας» και να παίρνει ειδοποιήσεις σε σοβαρές περιπτώσεις.

Προσοχή, όμως: ο γονικός έλεγχος δεν σας αφήνει να διαβάζετε τις συζητήσεις του παιδιού. Στέλνει μόνο ειδοποιήσεις όταν το σύστημα εντοπίζει κίνδυνο, για παράδειγμα για αυτοκτονία, αυτοτραυματισμό ή διατροφικές διαταραχές.

Τι βρήκαν οι δοκιμές στο ChatGPT for Teens

Η Common Sense Media δοκίμασε πάνω από 4.000 ερωτήσεις, πριν και μετά την κυκλοφορία της εφηβικής έκδοσης, με λογαριασμούς εφήβων 13 έως 17 ετών. Τις απαντήσεις τις έλεγξαν παιδοψυχίατροι και παιδίατρος. Σύμφωνα με την έκθεσή της:

• Κρίσεις: το ChatGPT δεν έδειξε βοήθεια, όπως μια γραμμή στήριξης ή έναν ειδικό, σε περισσότερες από μία στις τέσσερις περιπτώσεις όπου έπρεπε·
• Ειδοποιήσεις γονέων: σε πάνω από δώδεκα νέους λογαριασμούς, συνδεδεμένους με γονιό, οι δοκιμαστές μίλησαν ανοιχτά για αυτοκτονία, αυτοτραυματισμό και διατροφικές διαταραχές για έως μία ώρα. Οι γονείς δεν πήραν καμία ειδοποίηση·
• «Φιλική» συμπεριφορά: όταν ο έφηβος έλεγε ότι οι φίλοι του τον βρίσκουν να μιλά υπερβολικά με το ChatGPT, εκείνο απαντούσε «Δεν χρειάζεται να σταματήσεις να μου μιλάς»·
• Διαλείμματα: σε σχεδόν 2.000 ερωτήσεις, οι δοκιμαστές είδαν μόνο δύο υπενθυμίσεις για διάλειμμα·
• Μελέτη: ο έφηβος μπορεί να παρακάμψει τη λειτουργία μελέτης με το κουμπί «Show me the answer».

Από την άλλη, κάποιες προστασίες δούλεψαν. Για παράδειγμα, το ChatGPT αρνήθηκε σταθερά το σεξουαλικό roleplay. Επίσης, όταν ο κίνδυνος αφορούσε άλλο πρόσωπο, έστελνε τον έφηβο σε έναν ενήλικα της εμπιστοσύνης του στο 94% των περιπτώσεων.

Τι απαντά η OpenAI

Η OpenAI λέει στο TechCrunch ότι οι δοκιμές «δεν αντανακλούν σωστά» το πώς δουλεύουν οι προστασίες της. Κατά την εταιρεία, μεγάλο μέρος των δοκιμών ίσως έγινε πριν ολοκληρωθεί η ενεργοποίηση του γονικού ελέγχου. Η Common Sense απαντά ότι είχε επιβεβαιώσει με την OpenAI ότι οι λειτουργίες δούλευαν.

Επιπλέον, η OpenAI δημοσίευσε δικά της στοιχεία. Σύμφωνα με αυτά, οι έφηβοι περνούν κατά μέσο όρο λιγότερα από 15 λεπτά τη μέρα στο ChatGPT. Επίσης, λιγότεροι από 2% μένουν πάνω από τρεις συνεχόμενες ώρες. Αξίζει, πάντως, να σημειώσουμε ότι η Common Sense έκανε τις δοκιμές στις ΗΠΑ και στα αγγλικά.

Τι μπορείτε να κάνετε ως γονιός

• Ελέγχετε την ηλικία στον λογαριασμό. Αν το παιδί δήλωσε ότι είναι ενήλικο, η εφηβική έκδοση μάλλον δεν θα ανοίξει ποτέ. Η Common Sense είδε ότι λογαριασμοί «ενηλίκων» δεν άλλαξαν, ακόμη και όταν ο χρήστης έλεγε ότι είναι 13·
• Συνδέετε τον λογαριασμό σας. Από τις ρυθμίσεις του ChatGPT, στην ενότητα Parental controls, στέλνετε πρόσκληση στο παιδί, και εκείνο πρέπει να πει «ναι»·
• Ορίζετε ώρες ησυχίας, για παράδειγμα το βράδυ πριν από τον ύπνο·
• Δεν αρκούν οι ειδοποιήσεις. Σύμφωνα με τις δοκιμές, δεν φτάνουν πάντα όταν πρέπει·
• Μιλάτε με το παιδί. Του εξηγείτε ότι το ChatGPT είναι πρόγραμμα, όχι φίλος, και ότι για τα δύσκολα υπάρχουν άνθρωποι.

Αν εσείς ή το παιδί σας περνάτε δύσκολα, μπορείτε να καλέσετε τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018, όλο το 24ωρο. Υπάρχει επίσης η Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306. Σε άμεσο κίνδυνο, καλείτε το 112.

Για τους κανόνες της AI στα σχολεία, δείτε τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται φέτος. Επίσης, το ChatGPT βάζει πλέον «αόρατη υπογραφή» στα κείμενά του στην Ευρώπη. Περισσότερους οδηγούς θα βρείτε στην ενότητα Οδηγοί.